Nguyễn Duy Ân

Sao biết bao nhiêu trận bão rác, sóng bùn gần đây đã phủ xuống xã hội xhcn VN, từ những vụ Huỳnh Ngọc Sĩ, bô xít Tây Nguyên, vụ 18 tỉnh cho thuê rừng đầu nguồn 50 năm, cho thuê biển dài hạn, siêu dự án đường sắt cao tốc (nay đang chuẩn bị tái khởi sự!), chủ tịch tỉnh Hà Giang trong vụ hiệu trưởng đảng viên Sầm Đức Xương mua bán dâm nữ sinh vị thành niên, Vinashin… đến những vụ sinh viên Vũ Kim Anh cắt cổ người tình cũ là một đại gia cựu cán bộ công an mà theo báo chí “lề trái” thì vụ án nầy có liên qua đến cháu nội của NĐM tức là cháu cố của HCM, vụ sinh viên Nguyễn Đức Nghĩa cắt cổ (cũng) người yêu cũ để cướp tài sản, rồi nhan nhãn những vụ cán bộ xài bằng lèo, bằng giả từ “tiến sĩ” trở xuống, công an nhân dân bắn hoặc đánh chết người ở Thanh Hóa, Cồn Dầu, Bắc Giang… Nhếch nhác “Đại hội nhà văn!”…

Bỗng xuất hiện một Ngô Bảo Châu với giải thưởng toán (Fields) hàng đầu Quốc tế, như một đám mưa “cam lồ” tưới xuống, thế là cả đảng tưng bừng nhảy nhót tung hứng, cứ như là bắt được bửu bối, sách ước gậy thần có khả năng giúp đảng tiêu trừ mọi khổ nạn cho đất nước, giải thoát mọi tai ách cho cả dân tộc, để thống trị lâu dài!

VN sắp trở thành đất thánh tới nơi, nhờ có “đảng thiên tài!” mà sinh ra nhân tài!

Thứ trưởng Nguyễn Thiện Nhân sờ đùi vuốt gối GS Châu “Tôi muốn vỗ tay thật to!” (Có ai cản đâu?)

Chúa đảo Tuần Châu nài nỉ tặng ngôi biệt thự 3 triệu USD, nhưng GS Châu không chịu nhận! Cứ tưởng ai cũng giống như lãnh đạo “đảng ta!” Biếu tiền thì vơ ngay, tặng nhà thì chụp liền. Trong khi hàng ngàn người dân bị cướp đất đuổi nhà, thiên tai lũ quét… không nơi trú ẩn sao không bố thí cho họ một mái lá?

Phó giám đốc ĐHQG Hà Nội Vũ Minh Giang ra sân bay đón Ngô Bảo Châu trở về cho biết “ĐHQG mong muốn trao bằng tiến sĩ danh dự cho GS Châu!” (Phước hữu trùng lai!)

Rào đón và phô trương một cách sống sượng lố bịch, Giang nói: “Mặc dù GS Ngô Bảo Châu đã tốt nghiệp tiến sĩ ở Pháp nhưng chúng tôi vẫn muốn mời GS nhận bằng tiến sĩ danh dự của ĐH Quốc gia. Chúng tôi sẽ gửi GS Ngô Bảo Châu thư mời tới hiệu trưởng trường ĐH Chicago, nơi GS làm việc và mời GS cùng hiệu trưởng trường ĐH Chicago cùng tham dự lễ trao bằng tiến sĩ danh dự này”. (vnnet 29/8)

Trong “lễ đón và chào mừng Ngô Bảo Châu”, có hàng loạt cán bộ cao cấp và hàng ngàn người hiện diện, NTD tuyên bố: “Chính phủ sẽ tạo mọi điều kiện tốt nhất để GS Ngô Bảo Châu đóng góp…!”

Rồi “Cả khán phòng vỗ tay” khi NTD “nhắc tới việc trưa 29/8, GS Ngô Bảo Châu và gia đình đã tới thăm Khu di tích HCM tại Phủ Chủ tịch và thắp hương tưởng nhớ Bác tại khu nhà 67.”

Đấy! nhờ kết quả học tập tấm gương đạo đức HCM nên mới lập được thành tích như thế kia!

Nay mai sẽ tặng Huân chương HCM cho Ngô GS, trao thêm “công dân danh dự của Hà Nội nữa!” Ôi thôi! Đủ thứ!

Thế nhưng trong bài phát biểu, GS Châu đã nhẹ nhàng xổ toẹt vào mặt NTD và cả chế độ:

“Ngay khi còn bé, tôi đã hiểu rằng, bố mẹ đã phải nhịn ăn, nhịn mặc để nuôi tôi khôn lớn. Gần 20 năm trở lại đây tôi sinh sống ở nước ngoài (rất lâu ở Pháp, gần đây ở Mỹ). Tiếp xúc với cuộc sống của người nước ngoài, tôi có hiểu ra một điều rằng, tuổi thơ của tôi và các bạn cùng lứa của tôi có thể thiệt thòi hơn về cái ăn, cái chơi nhưng về học tập thì chưa chắc.

… Trong hầu hết các gia đình Việt Nam, việc học hành vẫn được coi là quan trọng nhất, nhưng tình yêu tri thức và yêu khoa học thì theo ý kiến chủ quan của tôi vẫn là sự hiếm hoi.”

Hoàn cảnh Ngô Bảo Châu mà “bố mẹ phải nhịn ăn, nhịn mặc” vẫn may mắn không bị thiệt thòi về học tập. Còn biết bao nhiêu hoàn cảnh không may mắn khác.

Thập niên 80, ở kinh tế mới Xuyên Mộc, một học sinh lớp 10 vừa thi toán đạt giải nhất toàn Miền Nam thì phải nghỉ học đi giẫy cỏ cao su để lãnh đồng lương “chết đói” thay bố mẹ là công nhân bị lâm trọng bệnh không lao động được nữa. Chưa kể còn biết bao học sinh giỏi, xuất sắc nhưng không thể vượt qua ngưỡng cửa“lý lịch” để có thể tiếp tục con đường học vấn. Có người vượt qua được những “cửa ải” nầy, như “giải huy chương vàng toán Quốc tế” Lê Bá Khánh Trình một thời vang danh, có chế độ ưu đãi nhưng vũ môn cuối cùng của Khánh Trình không có được môi trường thuận lợi cho học tập, nghiên cứu như trường hợp của Ngô Bảo Châu, như chính GS Châu ghi nhận trong bài phát biểu:

“Khoa học của nước ta nói chung và toán học nói riêng chưa có vị trí xuất sắc trên thế giới nếu không có tinh thần đoàn kết, thương yêu lẫn nhau. Với tinh thần nghiêm khắc, không bao che những yếu kém về học thuật thì toán học Việt Nam cũng như các ngành khoa học khác sẽ có nhiều cơ hội để tiến bộ.

Cái may mắn đặc biệt tiếp theo là việc tôi được chính phủ Pháp cấp học bổng để sang Pháp học Đại học. Là một sinh viên người nước ngoài nhưng trong suốt quá trình học tập ở Pháp chưa một lần nào tôi cảm thấy mình được kém ưu tiên so với sinh viên Pháp. Ngược lại, chính giáo sư trưởng khoa toán trường ĐH Sư phạm Paris nơi tôi học đã khuyên tôi nên làm việc với GS Gérard Laumon, lúc đó là một trong những nhà toán học Pháp xuất sắc nhất. Và kết cục là ông Gérard Laumon nhận tôi là học trò. Ông Laumon là người đã giúp tôi từ một cậu sinh viên thích học toán trở thành một nhà toán học chuyên nghiệp. Ông là một người thầy tuyệt vời.